{"id":730,"date":"2012-01-22T22:21:09","date_gmt":"2012-01-22T22:21:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.erodzina.eu\/?p=730"},"modified":"2012-01-22T22:21:09","modified_gmt":"2012-01-22T22:21:09","slug":"czy-mozna-zapobiec-wadom-wymowy","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/2012\/01\/22\/czy-mozna-zapobiec-wadom-wymowy\/","title":{"rendered":"Czy mo\u017cna zapobiec wadom wymowy?"},"content":{"rendered":"<div align=\"justify\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.erodzina.eu\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/smoczkiav.jpg\" alt=\"\" title=\"smoczkiav\" width=\"200\" height=\"165\" class=\"alignleft size-full wp-image-1968\" \/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Logopedzi, nauczyciele, pediatrzy i inni specjali\u015bci obserwuj\u0105 ostatnimi czasy pogorszenie wyrazisto\u015bci mowy u dzieci i doros\u0142ych. Staranno\u015b\u0107 artykulacji pozostawia wiele do \u017cyczenia, a os\u00f3b z mow\u0105 wzorcow\u0105 znajdziemy mniej, ni\u017c kiedy\u015b. Co niepokoj\u0105ce, <strong>wady wymowy<\/strong> wkradaj\u0105 si\u0119 nawet do rozg\u0142o\u015bni radiowych czy telewizji, do pokoju nauczycielskiego, w szeregi wyk\u0142adowc\u00f3w akademickich, o rz\u0105dzie nie wspominaj\u0105c\u2026 Co mo\u017cemy zrobi\u0107, aby z ust naszych dzieci nie us\u0142ysze\u0107 ra\u017c\u0105cych zniekszta\u0142ce\u0144, takich jak \u201eciapka\u201d zamiast \u201eczapka\u201d, \u201ekujtka\u201d zamiast \u201ekurtka\u201d, \u201esalik\u201d zamiast \u201eszalik\u201d, \u201ejajka\u201d zamiast \u201elalka\u201d? Jedno jest pewne: mo\u017cemy zrobi\u0107 wiele.<!--more--> Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce mowa nie kszta\u0142tuje si\u0119 od momentu, gdy us\u0142yszymy <strong>pierwsze s\u0142owa dziecka<\/strong>, lecz od pierwszych dni jego \u017cycia, a niekt\u00f3re funkcje formuj\u0105 si\u0119 ju\u017c od 6 tygodnia \u017cycia p\u0142odowego! Dlatego tak wa\u017cne jest, aby\u015bmy posiadali wiedz\u0119 na temat prawid\u0142owego rozwoju mowy. W literaturze przedmiotu, znajdziemy r\u00f3\u017cne klasyfikacje, kt\u00f3re podaj\u0105 podzia\u0142 wiekowy <strong>rozwoju mowy dziecka<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align:center; color:#4B0082; font-size:15px; float:right; border-top:3px; clear:right; margin: 30px 30px 20px 20px;\">\n<b>Kiedy dziecko niech\u0119tnie<br \/>przyjmuje pokarmy,<br \/>mo\u017ce to \u015bwiadczy\u0107<br \/>o z\u0142ych nawykach w po\u0142ykaniu,<br \/>co r\u00f3wnie\u017c powinno przyspieszy\u0107<br \/>nasz\u0105 wizyt\u0119 u logopedy.<\/b><\/p>\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong>PRAWID\u0141OWY ROZW\u00d3J MOWY<\/strong><br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Chyba najcz\u0119\u015bciej przywo\u0142ywany jest podzia\u0142 tw\u00f3rcy podstaw polskiej logopedii Leona Kaczmarka, kt\u00f3ry opisuje prawid\u0142owe kszta\u0142towanie si\u0119 mowy dziecka od pocz\u0105tku tego procesu a\u017c do jego zako\u0144czenia:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>9 miesi\u0119cy \u017cycia p\u0142odowego<\/strong>: OKRES PRZYGOTOWAWCZY, w kt\u00f3rym zaczynaj\u0105 kszta\u0142towa\u0107 si\u0119 narz\u0105dy i uk\u0142ady, odpowiedzialne za mow\u0119 oraz pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze odruchy wrodzone. Dziecko s\u0142yszy za \u017cycia p\u0142odowego g\u0142os matki oraz bicie jej serca, niekt\u00f3re dzieci ss\u0105 sw\u00f3j palec (7 m-c), reaguj\u0105 te\u017c na bod\u017ace s\u0142uchowe (7-8 m-c)<\/li>\n<li><strong>od urodzenia do ko\u0144ca 1 roku \u017cycia<\/strong>: OKRES MELODII, czyli pierwsze krzyki, zabawa w\u0142asnym g\u0142osem odbierana przez rodzic\u00f3w jako \u201e\u015bpiewanie\u201d, ci\u0105gi sylab \u201eta-ta-ta-ta\u201d, \u201ema-ma-ma-ma\u201d, \u201eda-da-da-da\u201d, g\u0142o\u015bny \u015bmiech jako reakcja na u\u015bmiech doros\u0142ych, na bod\u017ace akustyczne, itp.<\/li>\n<li><strong>1 &#8211; 2 rok \u017cycia<\/strong>: OKRES WYRAZU, pocz\u0105tki mowy w\u0142a\u015bciwej. Wyrazy w tym okresie s\u0105 jedynie zbli\u017cone do mowy doros\u0142ych, dziecko jeszcze nie ma dobrze rozwini\u0119tej sprawno\u015bci artykulacyjnej, dlatego zamiast nazw zwierz\u0105t us\u0142yszymy prawdopodobnie wyrazy d\u017awi\u0119kona\u015bladowcze (pro\u015bciej wym\u00f3wi\u0107 \u201ehau-hau!\u201d ni\u017c \u201epiesek\u201d) lub \u201emolot\u201d zamiast \u201esamolot\u201d. W tym okresie dzieci tworz\u0105 mn\u00f3stwo neologizm\u00f3w<\/li>\n<li><strong>2 &#8211; 3 rok \u017cycia<\/strong>: OKRES ZDANIA, czyli pierwsze wypowiedzenia dwuwyrazowe i stopniowo coraz bardziej rozbudowane. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce wypowiedzi te nie b\u0119d\u0105 gramatycznie poprawne<\/li>\n<li><strong>3 &#8211; 7 rok \u017cycia<\/strong>: OKRES ROZWOJU SWOISTEJ MOWY DZIECI\u0118CEJ<\/li>\n<li><strong>powy\u017cej 7 roku \u017cycia<\/strong>: OKRES ROZWOJU MOWY W\u0141A\u015aCIWEJ<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Jak wida\u0107, rozw\u00f3j mowy dziecka to proces z\u0142o\u017cony, skomplikowany. Cz\u0119sto nie\u015bwiadomie dopuszczamy do op\u00f3\u017anienia tego rozwoju lub powodujemy rozwijanie si\u0119 wad wymowy. Jak pom\u00f3c &#8211; a przede wszystkim &#8211; jak nie szkodzi\u0107 naszemu dziecku?<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong>SMOCZEK- WR\u00d3G CZY PRZYJACIEL?<\/strong><br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Jak to zazwyczaj bywa, ilu specjalist\u00f3w, tyle opinii. Niew\u0105tpliwie, wielu rodzic\u00f3w z autopsji zna sytuacje, gdy smoczek jest jedynym lekarstwem na stres i z\u0142y humor ich dziecka. Faktycznie, ssanie \u201emonia\u201d dzia\u0142a uspokajaj\u0105co i to najprostsza metoda, by uciszy\u0107 ma\u0142ego marud\u0119. Czas, aby\u015bmy u\u015bwiadomili sobie, \u017ce cz\u0119ste stosowanie smoczka, powoduje szereg p\u00f3\u017aniejszych problem\u00f3w. Wa\u017cne, aby\u015bmy zrozumieli skal\u0119 tego problemu.<br \/>\n<br \/>[smartads]<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ma\u0142e dzieci maj\u0105 du\u017c\u0105 potrzeb\u0119 ssania, kt\u00f3ra jest fizjologicznym mechanizmem potrzebnym do pobierania pokarmu z piersi matki. Odruch ssania z czasem zanika i nie ma potrzeby sztucznego przed\u0142u\u017cania go. Ssanie smoczka blokuje \u0107wiczenie mi\u0119\u015bnia okr\u0119\u017cnego ust, a tak\u017ce uniemo\u017cliwia \u0107wiczenia ruchowe mi\u0119\u015bni twarzy, istotnych dla p\u00f3\u017aniejszej czynno\u015bci m\u00f3wienia. Warto zatem, aby potrzeba ssania by\u0142a zaspokajana jedynie poprzez karmienie dziecka piersi\u0105. Maluch, nie przerywaj\u0105c ssania, oddycha przez nos, korzystaj\u0105c z naturalnego filtru powietrza. Natomiast przyjmuj\u0105c pokarm przez smoczek, przerywa ssanie, aby nabra\u0107 powietrze przez usta. W kr\u00f3tkim czasie dochodzi wi\u0119c do utrwalenia si\u0119 tego nawyku, co jest \u017ar\u00f3d\u0142em cz\u0119stych zaka\u017ce\u0144 g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych, przerostu migda\u0142ka gard\u0142owego i migda\u0142k\u00f3w podniebiennych, chor\u00f3b alergicznych, nawykowej hipotonii mi\u0119\u015bni warg (zbyt ma\u0142ego napi\u0119cia mi\u0119\u015bniowego), itp. (por. Stecko 1994, 1996). Karmienie sztuczne sprzyja te\u017c dysfunkcji po\u0142ykania i przyczynia si\u0119 do powstawania wad wymowy. Jest to spowodowane zbyt p\u0142askim uk\u0142adaniem j\u0119zyka i nieunoszeniem si\u0119 jego koniuszka, z wysuwaniem jego przedniej cz\u0119\u015bci mi\u0119dzy rozchylone z\u0119by oraz z przechodzeniem do przedsionka jamy ustnej w czasie karmienia i w trakcie artykulacji g\u0142osek. (por. \u0141abiaszewska\u2013Jaruzelska, 1991). Po przekroczeniu pierwszego roku \u017cycia, fizjologiczny odruch ssania powinien wygasa\u0107 i nie wolno podtrzymywa\u0107 go, podaj\u0105c pokarm przez smoczek. Aby odzwyczai\u0107 dziecko od nawykowego ssania smoczka, nale\u017cy przerwa\u0107 jego podawanie. \u201e\u0141atwo powiedzie\u0107\u201d &#8211; pomy\u015bl\u0105 sobie Pa\u0144stwo\u2026 Warto jednak spr\u00f3bowa\u0107 poni\u017cszych sposob\u00f3w:<\/div>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<div align=\"justify\">\n<ul>\n<li>naci\u0119cie smoczka \u2013 gdy dziecko przekona si\u0119, \u017ce nie da si\u0119 go ssa\u0107, wypluje go z buzi<\/li>\n<li>podczas usypiania zamiast podawania smoczka mo\u017cna za\u015bpiewa\u0107 mu ko\u0142ysank\u0119, w\u0142\u0105czy\u0107 \u0142agodn\u0105 muzyk\u0119, poczyta\u0107 bajk\u0119 lub da\u0107 ulubionego misia<\/li>\n<li>posmarowa\u0107 smoczek czym\u015b ma\u0142o apetycznym (np. sokiem z cytryny, wyci\u0105giem z pestek grejpfruta itp.)<\/li>\n<li>w przypadku starszego dziecka (2-3-letniego) mo\u017cna um\u00f3wi\u0107 si\u0119 z nim, \u017ce w zamian za wszystkie smoczki damy mu now\u0105, wymarzon\u0105 zabawk\u0119<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;A w przypadkach, kiedy to si\u0119 nie udaje, nale\u017cy zast\u0105pi\u0107 smoczek p\u0142ytk\u0105 przedsionkow\u0105 standardow\u0105 (nale\u017cy poradzi\u0107 si\u0119 ortodonty lub logopedy przed zastosowaniem jej). P\u0142ytk\u0119 wk\u0142ada si\u0119 dziecku do przedsionka jamy ustnej i wtedy ruchy ss\u0105ce przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 w ruchy utrzymuj\u0105ce p\u0142ytk\u0119. P\u0142ytka \u0107wiczy mi\u0119\u015bnie warg i zwi\u0119ksza ich napi\u0119cie, wp\u0142ywaj\u0105c korzystnie na kszta\u0142towanie si\u0119 zgryzu.<br \/>\n<br \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.erodzina.eu\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/smokadaj1.jpg\" alt=\"\" title=\"smokadaj1\" width=\"500\" height=\"488\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1970\" srcset=\"http:\/\/www.erodzina.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/smokadaj1.jpg 500w, http:\/\/www.erodzina.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/smokadaj1-300x293.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong>PROBLEMY Z KARMIENIEM- JAK SOBIE RADZI\u0106?<\/strong><br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Co robi\u0107, gdy matka nie ma pokarmu? Co robi\u0107, gdy dziecko urodzi si\u0119 zbyt wcze\u015bnie i musi by\u0107 oddzielone od matki? W\u00f3wczas stosuje si\u0119 karmienie sztuczne. Nie pozw\u00f3lmy jednak, aby nasze dziecko by\u0142o karmione przez przypadkowo dobrany smoczek! Obecnie najbardziej wskazanym do karmienia sztucznego jest smoczek wed\u0142ug M\u00fcllera \u2013 Baltersa. Ma on kr\u00f3tk\u0105, sp\u0142aszczon\u0105 nieco cz\u0119\u015b\u0107 imituj\u0105c\u0105 brodawk\u0119. Stosuj\u0105c go, zmuszamy dziecko, aby w spos\u00f3b w\u0142a\u015bciwy \u0107wiczy\u0142o ruchy \u017cuchwy i zapobiegamy zaburzeniom szcz\u0119kowo &#8211; zgryzowym, kt\u00f3re obserwujemy u dzieci karmionych nieodpowiednimi smoczkami.<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Nie nale\u017cy podawa\u0107 dzieciom tzw. pustych smoczk\u00f3w. Cz\u0119sto nie jeste\u015bmy nawet \u015bwiadomi, \u017ce r\u00f3\u017cne zaburzenia w rozwoju zgryzu s\u0105 nast\u0119pstwem ci\u0105g\u0142ego trzymania i ssania smoczka. Odzwyczajenie dzieci od tego nawyku jest bardzo trudne, dlatego nie powinno im si\u0119 podawa\u0107 \u017cadnych smoczk\u00f3w poza okresami karmienia. W przypadku dzieci chorych, zaleca si\u0119 smoczki \u201euspakajaj\u0105ce\u201d, r\u00f3wnie\u017c wg M\u00fcllera \u2013 Baltersa. S\u0105 to smoczki o tym samym kszta\u0142cie, co smoczki do karmienia, tylko wmontowane w sztywn\u0105 p\u0142ytk\u0119 ze sztucznego tworzywa w kszta\u0142cie \u0142uku. Zapobiegaj\u0105 one powstawaniu wad szcz\u0119ki i zgryzu.<br \/>\n<br \/>[smartads]<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Gdy dziecko ma ju\u017c siekacze mleczne, powinno by\u0107 karmione za pomoc\u0105 \u0142y\u017ceczki. Stopniowo powinno si\u0119 wtedy przechodzi\u0107 na od\u017cywianie pokarmami sta\u0142ymi. Zaleca si\u0119, aby mi\u0119dzy podstawowymi posi\u0142kami podawa\u0107 sucharki, sk\u00f3rk\u0119 od chleba, jab\u0142ka, marchewk\u0119 itp. Przed\u0142u\u017canie od\u017cywiania pokarmami p\u0142ynnymi i papkowatymi ogranicza czynno\u015b\u0107 \u017cuchwy i mi\u0119\u015bni okr\u0119\u017cnych ust, a wskutek fermentacji w\u0119glowodan\u00f3w, przyczynia si\u0119 do powstawania pr\u00f3chnicy z\u0119b\u00f3w i jej nast\u0119pstw. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce prawid\u0142owe \u017cucie zapewnia w\u0142a\u015bciwy rozrost \u017cuchwy, a z ni\u0105 r\u00f3wnie\u017c dolnego \u0142uku z\u0119bowego.<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Pozycja podczas karmienia r\u00f3wnie\u017c ma znaczenie, na co zwracaj\u0105 uwag\u0119 logopedzi. Prawid\u0142owe u\u0142o\u017cenie powinno by\u0107 prawie pionowe, aby powodowa\u0142o ruch \u017cuchwy do przodu i oddychanie przez nos. Je\u015bli niemowl\u0119 jest karmione w pozycji poziomej, \u017cuchwa ulega cofni\u0119ciu, wargi staj\u0105 si\u0119 ma\u0142o napi\u0119te, a usta otwarte. Dochodzi do ty\u0142ozgryzu, ty\u0142o\u017cuchwia, zw\u0119\u017cenia szcz\u0119ki oraz wysuni\u0119cia siekaczy g\u00f3rnych. T\u0105 drog\u0105 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c doj\u015b\u0107 do wad zgryzu i wad wymowy (por. \u0141abiaszewska-Jaruzelska, 1991).<\/div>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<div align=\"justify\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;U dzieci, u kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 zaburzenia uk\u0142adu nerwowego (nie jest on jeszcze dojrza\u0142y), zamiast odruchu ssania wyst\u0119puje odruch k\u0105sania. Karmienie piersi\u0105 jest wtedy dla matki bolesnym zadaniem. Inny problem pojawia si\u0119 u dzieci, kt\u00f3re przysz\u0142y na \u015bwiat drog\u0105 cesarskiego ci\u0119cia. Poniewa\u017c nie maj\u0105 one mo\u017cliwo\u015bci przeci\u015bni\u0119cia si\u0119 przez kana\u0142 rodny, obserwuje si\u0119 u nich nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 w obr\u0119bie twarzy, w tym okolicy ust. Maluch zazwyczaj reaguje p\u0142aczem i protestuje, kiedy jest karmiony. Czasami w szpitalach na oddzia\u0142ach patologii noworodka znajduje si\u0119 logopeda, kt\u00f3ry wykonuje masa\u017ce logopedyczne oraz uczy mam\u0119, jak wykonywa\u0107 je samodzielnie. Zadaniem takiego masowania jest zniesienie nadwra\u017cliwo\u015bci na dotyk oraz u\u0142atwienie karmienia, k\u0105pania czy przewijania &#8211; zar\u00f3wno matce jak i dziecku.<br \/>\n<br \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.erodzina.eu\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/smoczki.jpg\" alt=\"\" title=\"smoczki\" width=\"580\" height=\"304\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1972\" srcset=\"http:\/\/www.erodzina.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/smoczki.jpg 580w, http:\/\/www.erodzina.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/smoczki-300x157.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 580px) 100vw, 580px\" \/><br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong>KIEDY DO LOGOPEDY?<\/strong><br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Tak naprawd\u0119 nale\u017cy uda\u0107 si\u0119 do specjalisty zawsze, kiedy niepokoi nas jaki\u015b aspekt mowy naszego dziecka. Kiedy dziecko niech\u0119tnie przyjmuje pokarmy, mo\u017ce to \u015bwiadczy\u0107 o z\u0142ych nawykach w po\u0142ykaniu, co r\u00f3wnie\u017c powinno przyspieszy\u0107 nasz\u0105 wizyt\u0119 u logopedy. Cz\u0119sto lekarz rodzinny kieruje do poradni logopedycznej, gdy zaobserwuje jakikolwiek nieprawid\u0142owo\u015bci, np. skr\u00f3cone w\u0119dzide\u0142ko podj\u0119zykowe (dziecko nie potrafi w\u00f3wczas unosi\u0107 j\u0119zyka, j\u0119zyk przybiera kszta\u0142t zbli\u017cony do serca), niep\u0142ynno\u015b\u0107 m\u00f3wienia lub pierwsze wady wymowy (tzw. dyslali\u0119 rozwojow\u0105). Mo\u017cemy w\u00f3wczas uda\u0107 si\u0119 do wybranej plac\u00f3wki, w kt\u00f3rej znajduje si\u0119 gabinet logopedy. Zostanie tam przeprowadzone dok\u0142adne badanie w formie przyjaznej dla dziecka. Po takim badaniu otrzymamy dok\u0142adn\u0105 diagnoz\u0119 oraz stwierdzenie, czy dziecko powinno by\u0107 poddane terapii logopedycznej. Cz\u0119sto logopeda udziela rodzicom wskaz\u00f3wek, kt\u00f3re wcielone w \u017cycie, wystarcz\u0105 do polepszenia rozwoju mowy dziecka.<br \/>\n<br \/>[smartads]<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong>LEPIEJ ZAPOBIEGA\u0106 NI\u017b LECZY\u0106<\/strong><br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ta prawda jest dobrze znana wszystkim, a to dlatego, \u017ce wszyscy uczymy si\u0119 na b\u0142\u0119dach. Pami\u0119tajmy o przestrzeganiu kilku podstawowych zasad:<\/p>\n<ul>\n<li>m\u00f3wmy do dziecka, u\u017cywaj\u0105c &#8222;doros\u0142ego&#8221; j\u0119zyka (nie: &#8222;da\u015b mi jo\u0144\u0107ke?&#8221;, tylko: &#8222;dasz mi r\u0105czk\u0119?&#8221;). Inaczej maluch najpierw uczy si\u0119 j\u0119zyka &#8222;spieszczonego&#8221;, a potem musi przyswoi\u0107 sobie j\u0119zyk w\u0142a\u015bciwy, co wymaga od niego wielkiego wysi\u0142ku. Je\u015bli dzieckiem opiekuj\u0105 si\u0119, opr\u00f3cz rodzic\u00f3w, inne osoby, nale\u017cy dopilnowa\u0107, aby one r\u00f3wnie\u017c przestrzega\u0142y tej wa\u017cnej zasady<br \/>\nbudujmy proste zdania, ale zawsze poprawne gramatycznie<\/li>\n<li>opisujmy czynno\u015bci, kt\u00f3re wykonujemy z dzieckiem \u2013 mycie, ubieranie, karmienie (tzw. \u201ek\u0105piel s\u0142owna\u201d)<\/li>\n<li>\u015bpiewajmy dziecku piosenki, recytujmy kr\u00f3tkie wierszyki<\/li>\n<li>zwracajmy uwag\u0119 na to, jak dziecko je oraz jak oddycha (powinno oddycha\u0107 nosem, a nie ustami)<\/li>\n<li>zwracajmy uwag\u0119, czy r\u00f3wnie\u017c w czasie snu dziecko oddycha nosem. Je\u015bli oddycha buzi\u0105, a nie jest w trakcie infekcji, nale\u017cy uda\u0107 si\u0119 do laryngologa w celu sprawdzenia, czy migda\u0142ki maj\u0105 prawid\u0142ow\u0105 wielko\u015b\u0107. Chrapanie podczas snu r\u00f3wnie\u017c powinno nas zaniepokoi\u0107!<\/li>\n<li>zach\u0119cajmy dziecko do m\u00f3wienia, ale nie naciskajmy! Chwalmy je nawet za ma\u0142e post\u0119py w tym wzgl\u0119dzie<\/li>\n<li>dyskretnie poprawiajmy b\u0142\u0119dy j\u0119zykowe, nigdy nie o\u015bmieszajmy dziecka z ich powodu<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Niech wzmocnieniem tych rad stan\u0105 si\u0119 poni\u017csze s\u0142owa:<br \/>\n<em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;W dzieci\u0144stwie niewiele zale\u017cy od nas, wiele za\u015b od tych, kt\u00f3rzy s\u0105 z nami.<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[prof. dr hab. Bronis\u0142aw Roc\u0142awski]<\/p>\n<p>Katarzyna Turkowicz<br \/>\nLogopeda<\/em><br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.edusmyk.pl\/\" rel=\"nofollow\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.erodzina.eu\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/logoedusmyksm.jpg\" alt=\"\" title=\"logoedusmyksm\" width=\"400\" height=\"189\" class=\"alignnone size-full wp-image-1170\" srcset=\"http:\/\/www.erodzina.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/logoedusmyksm.jpg 400w, http:\/\/www.erodzina.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/logoedusmyksm-300x142.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/a><\/p>\n<p><font size=\"1\">Bibliografia:<br \/>\nDo\u0142\u0119ga Z., Promowanie rozwoju mowy w okresie dzieci\u0144stwa- prawid\u0142owo\u015bci rozwoju, diagnozowanie i profilaktyka, Katowice 2003<br \/>\nKarczmarek L., Nasze dziecko uczy si\u0119 mowy, Lublin 1982<br \/>\n\u0141abiaszewska-Jaruzelska F., Ortodoncja. Zasady i praktyka [w:] Opieka logopedyczna od pocz\u0119cia, red. Wroc\u0142awski B., Gda\u0144sk 1998<br \/>\nStecko E., Zaburzenia mowy u dzieci- wczesne rozpoznawanie i post\u0119powanie logopedyczne, Warszawa 1994, 1996<br \/>\nStyczek I., Badanie i kszta\u0142towanie s\u0142uchu fonematycznego, Warszawa 1982<br \/>\nStyczek I., Logopedia, Warszawa 1979<br \/>\nStomatologia wieku rozwojowego, red. Szpringer-Nodzak M., Warszawa 1999<br \/>\n<\/font><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Logopedzi, nauczyciele, pediatrzy i inni specjali\u015bci obserwuj\u0105 ostatnimi czasy pogorszenie wyrazisto\u015bci mowy u dzieci i doros\u0142ych. Staranno\u015b\u0107 artykulacji pozostawia wiele do \u017cyczenia, a os\u00f3b z mow\u0105 wzorcow\u0105 znajdziemy mniej, ni\u017c kiedy\u015b. Co niepokoj\u0105ce, wady wymowy wkradaj\u0105 si\u0119 nawet do rozg\u0142o\u015bni radiowych czy telewizji, do pokoju nauczycielskiego, w szeregi wyk\u0142adowc\u00f3w akademickich, o rz\u0105dzie nie wspominaj\u0105c\u2026 Co &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/2012\/01\/22\/czy-mozna-zapobiec-wadom-wymowy\/\" class=\"more-link\">Czytaj dalej<span class=\"screen-reader-text\"> Czy mo\u017cna zapobiec wadom wymowy?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,14,28,31,43,52],"tags":[453,931,932,997,998,1014,1121],"class_list":["post-730","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dziecko","category-goscie","category-maluch","category-niemowle","category-rozwoj-dziecka","category-zdrowie-dziecka","tag-karmienie-butelka-2","tag-rozwoj-dziecka-2","tag-rozwoj-mowy","tag-smoczek","tag-smoczek-a-wady-wymowy","tag-ssanie-smoka","tag-wady-wymowy","entry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/730","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=730"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/730\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}