{"id":868,"date":"2012-01-25T03:14:02","date_gmt":"2012-01-25T03:14:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.erodzina.eu\/?p=868"},"modified":"2012-01-25T03:14:02","modified_gmt":"2012-01-25T03:14:02","slug":"dojrzewanie-plciowe-kobiet","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/2012\/01\/25\/dojrzewanie-plciowe-kobiet\/","title":{"rendered":"Dojrzewanie p\u0142ciowe kobiet"},"content":{"rendered":"<div align=\"justify\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.erodzina.eu\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/dojrzewanielil.jpg\" alt=\"\" title=\"dojrzewanielil\" width=\"200\" height=\"200\" class=\"alignleft size-full wp-image-2570\" srcset=\"http:\/\/www.erodzina.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/dojrzewanielil.jpg 200w, http:\/\/www.erodzina.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/dojrzewanielil-150x150.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Dojrzewanie kobiet to bardzo skomplikowany, wielop\u0142aszczyznowy proces rozwojowy. Proces wielu przemian, waha\u0144, dostosowania. Proces zmian w tkankach i uk\u0142adach odpowiedzialnych za wyprodukowanie kom\u00f3rek p\u0142ciowych, zap\u0142odnienie oraz donoszenie ci\u0105\u017cy. Og\u00f3lnie o dojrzewaniu m\u00f3wi si\u0119, gdy chodzi o czas konwersji cia\u0142a dziecka w cia\u0142o doros\u0142ego. Pokwitanie jest okre\u015bleniem dla fazy, w kt\u00f3rej organizmy staj\u0105 si\u0119 zdolne do reprodukcji. Dojrzewanie natomiast odnosi si\u0119 do zagadnie\u0144 o wiele szerszych. Obejmuje bowiem zar\u00f3wno zagadnienia pokwitania, jak i zmiany psychiczne, psychoemocjonalne, poznawcze oraz psychoseksualne. Nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 ca\u0142o\u015bciowo o procesie dojrzewania, gdy\u017c jest on swoisty w zale\u017cno\u015bci od p\u0142ci. Dziewczynki dojrzewaj\u0105 szybciej, a przy tym d\u0142u\u017cej. Przyj\u0119to, \u017ce fizjologiczny czas, w kt\u00f3rym dojrzewanie p\u0142ciowe dziewcz\u0105t jest norm\u0105, przypada mi\u0119dzy 8 a 16 rokiem \u017cycia, u ch\u0142opc\u00f3w ma miejsce mi\u0119dzy 9 a 17.<!--more--><br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Dziecko przychodzi na \u015bwiat z nierozwijaj\u0105cymi si\u0119 &#8211; a\u017c do okresu dojrzewania &#8211; gonadami (pierwszorz\u0119dowe cechy p\u0142ciowe), w tym czasie kszta\u0142tuje si\u0119 i rozwija jedynie jego psychiczna \u015bwiadomo\u015b\u0107 p\u0142ciowa. Proces dojrzewania nie jest sta\u0142ym cyklem jednorodnych przemian. Sk\u0142ada si\u0119 na niego wiele faz, z kt\u00f3rych ka\u017cda posiada znacz\u0105ce, charakterystyczne cechy rozpoznawcze.<\/p>\n<p style=\"text-align:center; color:#4B0082; font-size:15px; float:right; border-top:3px; clear:right; margin: 30px 30px 20px 20px;\">\n<b>Czas w\u0142a\u015bciwy dla pocz\u0105tku<br \/>i ko\u0144ca okresu dojrzewania<br \/>jest kwesti\u0105 niezwykle<br \/>indywidualn\u0105, uwarunkowan\u0105<br \/>wieloma czynnikami, jak np.<br \/>genetyka, pochodzenie,<br \/>osobnicze predyspozycje.<\/b><\/p>\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Biologicznie \u2013 pokwitanie charakteryzuje si\u0119 wyst\u0105pieniem wt\u00f3rnych cech p\u0142ciowych jak ow\u0142osienie \u0142onowe i pachowe czy rozw\u00f3j sutk\u00f3w. Jest to wynik dzia\u0142ania hormon\u00f3w gonadalnych, wydzielanych w tym czasie w zwi\u0119kszonych ilo\u015bciach. Na skutek rozwoju kory m\u00f3zgowej i o\u015brodk\u00f3w podkorowych, kt\u00f3rych dzia\u0142anie bezpo\u015brednio podlega hormonom p\u0142ciowym, zaobserwowa\u0107 mo\u017cna somatyczne oznaki dojrzewania (zwi\u0105zane z uk\u0142adem nerwowym). Reakcje seksualne kobiet s\u0105 nierozerwalnie po\u0142\u0105czone z wydzielaniem hormon\u00f3w p\u0142ciowych (androgen\u00f3w i estrogen\u00f3w). Badania dowodz\u0105, \u017ce dzia\u0142aj\u0105 one wzajemnie si\u0119 wzmacniaj\u0105c. Jajniki w okresie pokwitania wydzielaj\u0105 estrogeny, kt\u00f3re m.in. odgrywaj\u0105 istotn\u0105 rol\u0119 w procesach seksualnych i somatyczno \u2013 p\u0142ciowych. Ich zadaniem jest r\u00f3wnie\u017c spowodowanie dojrzewania macicy, pochwy, jajowod\u00f3w, sromu i \u0142echtaczki (drugorz\u0119dowe cechy p\u0142ciowe), gruczo\u0142\u00f3w sutkowych, zmiany sylwetki, spowodowanej modyfikacj\u0105 rozmieszczenia tkanki t\u0142uszczowej tak, by skupia\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w okolicach bioder i piersi. Wywo\u0142uj\u0105 one r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119kszenie wydzielania gruczo\u0142\u00f3w szyjki macicy. Androgeny w kwestii dojrzewania dziewcz\u0105t maj\u0105 mniejsze znaczenie. Powoduj\u0105 wyst\u0105pienie ow\u0142osienia \u0142onowego i pachowego oraz wp\u0142ywaj\u0105 na zachowania seksualne, cho\u0107 wp\u0142yw ten jest niepor\u00f3wnywalnie mniejszy ni\u017c u m\u0119\u017cczyzn.<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Zupe\u0142nie s\u0142usznie czas dojrzewania okre\u015blany jest mianem szale\u0144stwa hormon\u00f3w. Jest to bowiem okres, w kt\u00f3rym tak naprawd\u0119 ca\u0142ym organizmem rz\u0105dz\u0105 w\u0142a\u015bnie hormony (nie tylko p\u0142ciowe, r\u00f3wnie\u017c hormon wzrostu czy insulina wydzielane s\u0105 w wi\u0119kszych ilo\u015bciach).<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Dojrzewanie dziewcz\u0105t zosta\u0142o podzielone na 3 fazy i 5 stadi\u00f3w. Dla ka\u017cdej z nich wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 charakterystyczne cechy rozwojowe.<br \/>\n<br \/>[smartads]<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Faza wczesna<\/strong> (obejmuj\u0105ca od I do III stadium rozwojowego), okre\u015bla wiek, w kt\u00f3rym wyst\u0119puje zwi\u0119kszone wydzielanie androgen\u00f3w kory nadnerczy oraz pocz\u0105tek pojawiania si\u0119 ow\u0142osienia \u0142onowego i pachowego.\n<ul>\nW rozwoju seksualnym to czas akceptacji i identyfikacji w\u0142asnej p\u0142ci, fantazji erotycznych, zabaw seksualnych. Wczesne kszta\u0142towanie moralno\u015bci, przejawianie orientacji seksualnej, ewentualne zainteresowania homoseksualne, ocena wygl\u0105du &#8211; to cechy charakterystyczne dla w\u0142a\u015bciwego tej fazie rozwoju psychosomatycznego. Spo\u0142ecznie natomiast wyr\u00f3\u017cnia j\u0105 emocjonalna izolacja od rodzic\u00f3w, kszta\u0142towanie poczucia w\u0142asnej godno\u015bci, zachowania poszukiwawcze (alkohol, papierosy, agresja).<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Faza \u015brodkowa <\/strong>(obejmuj\u0105ca III i IV stadium rozwojowe), to czas, w kt\u00f3rym rozpoczyna si\u0119 wytwarzanie gamet (kom\u00f3rek jajowych u kobiet i plemnik\u00f3w u m\u0119\u017cczyzn), wyst\u0119puje pierwsza miesi\u0105czka.\n<ul>\nObserwuje si\u0119 pierwsze zachowania seksualne, przyja\u017anie homo- i heterofilne. Dla rozwoju psychoemocjonalnego w\u0142a\u015bciwy w tym czasie jest rozw\u00f3j my\u015blenia abstrakcyjnego, postrzeganie w\u0142asnej osoby, jako odpornej na \u015brodowisko zewn\u0119trzne, rozw\u00f3j umiej\u0119tno\u015bci s\u0142ownego wyra\u017cania my\u015bli, uto\u017csamianie prawa z moralno\u015bci\u0105, pocz\u0105tek rozwoju \u017carliwej ideologii (np. religijnej). Socjalnie to czas dalszej emocjonalnej separacji od rodzic\u00f3w, silnego poczucia w\u0142asnej godno\u015bci, ryzykownych zachowa\u0144 zdrowotnych, zainteresowania seksem, pierwszych plan\u00f3w zawodowych.<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Faza p\u00f3\u017ana<\/strong> (obejmuj\u0105ca IV i V stadium rozwojowe), to faza, kt\u00f3r\u0105 rozpoczyna pierwszy cykl owulacyjny.\n<ul>\nW rozwoju seksualnym obserwuje si\u0119 zwi\u0105zki uczuciowe, ewentualnie pierwsze inicjacje seksualne. Psychoemocjonalnie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 pe\u0142ne my\u015blenie abstrakcyjne, odr\u00f3\u017cnianie prawa od moralno\u015bci, kontrol\u0119 nad pop\u0119dem, rozw\u00f3j w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci, weryfikacj\u0119 w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w (np. religijnych). Socjalnie: rozw\u00f3j spo\u0142ecznej autonomii, intymne stosunki, rozw\u00f3j zdolno\u015bci zawodowych, niezale\u017cno\u015b\u0107 finansow\u0105.<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<div align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Poszczeg\u00f3lne stadia rozwoju, przyporz\u0105dkowane poszczeg\u00f3lnym fazom rozwojowym, s\u0105 w\u0142a\u015bciwe dla okre\u015blonych przedzia\u0142\u00f3w wiekowych:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Stadium I<\/strong> (dzieci\u0119ce), mi\u0119dzy 8 a 12 rokiem \u017cycia, nie charakteryzuje si\u0119 wyra\u017anymi oznakami dojrzewania.<\/li>\n<li><strong>Stadium II<\/strong> (zwiastun\u00f3w pokwitania), mi\u0119dzy 8 a 14 rokiem \u017cycia, najcz\u0119\u015bciej w 11. Charakteryzuje si\u0119 nag\u0142ym wzrostem wysoko\u015bci i masy cia\u0142a, poszerzeniem i uwypukleniem otoczki brodawki sutkowej, pojawieniem si\u0119 delikatnych w\u0142os\u00f3w na zewn\u0119trznej cz\u0119\u015bci warg sromowych.<\/li>\n<li><strong>Stadium III<\/strong> (przedpokwitaniowe) mi\u0119dzy 9 a 15 rokiem \u017cycia, najcz\u0119\u015bciej w 12. Czas, w kt\u00f3rym wci\u0105\u017c utrzymuje si\u0119 przyrost masy i wysoko\u015bci cia\u0142a, piersi staj\u0105 si\u0119 kr\u0105glejsze i pe\u0142niejsze, otoczka i brodawka sutkowa nabieraj\u0105 wyra\u017anego pigmentu, zwi\u0119ksza si\u0119 ow\u0142osienie \u0142onowe. Poszerzaj\u0105 si\u0119 biodra, zaczynaj\u0105c odr\u00f3\u017cnia\u0107 si\u0119 od talii. Pojawia si\u0119 przezroczysta lub bia\u0142a wydzielina z pochwy.<\/li>\n<li><strong>Stadium IV<\/strong> (pokwitania w\u0142a\u015bciwego) mi\u0119dzy 10 a 16 rokiem \u017cycia, najcz\u0119\u015bciej w 13. Piersi staj\u0105 si\u0119 wyra\u017anie zarysowane, otoczka oraz brodawka sutkowa staj\u0105 si\u0119 ciemnozabarwione, zaczyna pojawia\u0107 si\u0119 ow\u0142osienie pachowe, ow\u0142osienie \u0142onowe zaczyna przybiera\u0107 kszta\u0142t tr\u00f3jk\u0105ta.<\/li>\n<li><strong>Stadium V<\/strong> (m\u0142odzie\u0144cze) mi\u0119dzy 12 a 19 rokiem \u017cycia, najcz\u0119\u015bciej w 15. To czas zmiany sylwetki, kt\u00f3ra wygl\u0105da teraz kobieco, piersi s\u0105 zupe\u0142nie rozwini\u0119te, otoczka sutkowa wtapia si\u0119 w lini\u0119 piersi, ow\u0142osienie \u0142onowe ma regularny kszta\u0142t tr\u00f3jk\u0105ta. Zostaje osi\u0105gni\u0119ta ostateczna wysoko\u015b\u0107 cia\u0142a.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Okres dojrzewania narz\u0105d\u00f3w u dziewcz\u0105t wie\u0144czy wyst\u0105pienie pierwszej miesi\u0105czki, nie oznacza to jednak gotowo\u015bci organizmu do produkcji kom\u00f3rek jajowych. Czas, w kt\u00f3rym miesi\u0105czka wi\u0105za\u0107 b\u0119dzie si\u0119 z cyklem owulacyjnym, nast\u0119puje ok. 12 do 36 miesi\u0119cy po pierwszej miesi\u0105czce.<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Rozw\u00f3j psychoseksualny cz\u0142owieka zaczyna si\u0119 ju\u017c w okresie p\u0142odowym, kiedy to w m\u00f3zgu powstaj\u0105 o\u015brodki seksualne, rozpoczyna si\u0119 \u017cycie psychiczne i dochodzi do determinacji p\u0142ci. Ma to miejsce ju\u017c w chwili zap\u0142odnienia, nast\u0119pnie zarodek r\u00f3\u017cnicowany jest przez chromosomy. Efektem tych proces\u00f3w jest pocz\u0105tek kszta\u0142towania si\u0119 zr\u00f3\u017cnicowanych gonad (gruczo\u0142\u00f3w p\u0142ciowych\/rozrodczych) oraz regulacja neurohormonalna (zwi\u0105zana z hormonami produkowanymi przez tkank\u0119 nerwow\u0105). Dalsze prawid\u0142owe dojrzewanie gonad, mo\u017cliwe jest w wyniku dzia\u0142ania gruczo\u0142\u00f3w hormonalnych.<br \/>\n<br \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.erodzina.eu\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/dojrzewanie1.jpg\" alt=\"\" title=\"dojrzewanie1\" width=\"450\" height=\"335\" class=\"aligncenter size-full wp-image-2577\" srcset=\"http:\/\/www.erodzina.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/dojrzewanie1.jpg 450w, http:\/\/www.erodzina.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/dojrzewanie1-300x223.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Nast\u0119puj\u0105ce po sobie fazy rozwoju psychoseksualnego w poj\u0119ciu psychoanalizy, charakteryzuj\u0105 si\u0119 przemianami w zakresie pop\u0119du seksualnego czy libido.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Faza \u017cycia prenatalnego<\/strong> &#8211; zwi\u0105zana ze wzrostem, rozwojem, emocjami okresu p\u0142odowego, zako\u0144czona porodem.<\/li>\n<li><strong>Faza oralna<\/strong> &#8211; wyst\u0119puje w pierwszym roku (do 1,5) \u017cycia dziecka. Dziecko skupia si\u0119 na ssaniu, kt\u00f3re jest dla niego przyjemno\u015bci\u0105 z powodu podra\u017cniania okolicy ust. Ustami r\u00f3wnie\u017c poznaje \u015bwiat, bada zabawki, otoczenie, nowo\u015bci.<\/li>\n<li><strong>Faza analna<\/strong> &#8211; czas mi\u0119dzy 1 a 3 rokiem \u017cycia dziecka. Uczy si\u0119 ono w\u00f3wczas higieny i korzystania z toalety. Podra\u017cniana podczas czynno\u015bci higienicznych okolica odbytu staje si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em przyjemno\u015bci.<\/li>\n<li><strong>Faza falliczna<\/strong> &#8211; mi\u0119dzy 3 a 6 rokiem \u017cycia, gdy dziecko \u017cywo interesuje si\u0119 w\u0142asnymi narz\u0105dami p\u0142ciowymi. Naturalnymi cechami tego okresu s\u0105: Kompleks Edypa u ch\u0142opc\u00f3w i Kompleks Elektry u dziewcz\u0105t.<\/li>\n<li><strong>Faza latencji<\/strong> &#8211; wyst\u0119puje w okresie wczesnoszkolnym, mi\u0119dzy 7 a 10 rokiem \u017cycia. To czas wyciszenia, w kt\u00f3rym dziecko nie przejawia ciekawo\u015bci seksualnej.<\/li>\n<p>[smartads]<\/p>\n<li><strong>Faza homofilna<\/strong> &#8211; mi\u0119dzy 10 a 12 rokiem \u017cycia, poprzedza i zapocz\u0105tkowuje dojrzewanie p\u0142ciowe. Charakteryzuje si\u0119 utajonymi cechami homoseksualnymi, co mo\u017ce przejawia\u0107 si\u0119 w preferowaniu towarzystwa os\u00f3b jedynie tej samej p\u0142ci. U dziewcz\u0105t (zw\u0142aszcza) charakterystyczne s\u0105 emocjonalne, g\u0142\u0119bokie i niezmiernie wa\u017cne relacje z innymi dziewcz\u0119tami. Badania dowodz\u0105, \u017ce w tym czasie zdarzaj\u0105 si\u0119 homoseksualne kontakty intymne, zazwyczaj w formie pieszczot, nie wp\u0142ywaj\u0105ce i nie dowodz\u0105ce homoseksualnej orientacji.<\/li>\n<li><strong>Faza genitalna<\/strong> &#8211; jej pocz\u0105tek przypada w okresie dojrzewania p\u0142ciowego, tj. mi\u0119dzy 12 a 14 rokiem \u017cycia. Podczas kszta\u0142towania i rozwoju tej fazy, charakterystyczne bywaj\u0105 tendencje masturbacyjne. Trwa do momentu osi\u0105gni\u0119cia pe\u0142nej dojrza\u0142o\u015bci, do czasu, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek jest zdolny do stosunk\u00f3w seksualnych oraz odczuwania satysfakcji z nich czy uczu\u0107 og\u00f3lnie.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<div align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ka\u017cda z faz przychodzi naturalnie i bezwiednie, odgrywaj\u0105 one jednak kluczow\u0105 rol\u0119 w procesie kszta\u0142towania si\u0119 \u015bwiadomo\u015bci seksualnej. Braki czy niew\u0142a\u015bciwe post\u0119powanie otoczenia (rodzic\u00f3w, bliskich), szczeg\u00f3lnie w pocz\u0105tkowych fazach, mog\u0105 skutkowa\u0107 powa\u017cnymi konsekwencjami rozwojowymi.<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Zaburzenia fazy oralnej, brak blisko\u015bci matki, mog\u0105 powodowa\u0107 zaburzenia prawid\u0142owego przebiegu faz kolejnych. Faz\u0119 analn\u0105 traktuje si\u0119 jako pocz\u0105tek uspo\u0142eczniania, problemy w jej przebiegu rzutuj\u0105 na przysz\u0142o\u015bciowe relacje socjalne oraz cechy charakteru (rygoryzm, zahamowania seksualne, brak wyobra\u017ani, sztywno\u015b\u0107 temperamentu). Podej\u015bcie rodzic\u00f3w do zachowa\u0144 zmierzaj\u0105cych do poznania w\u0142asnych narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych w okresie fallicznym, ma ogromny wp\u0142yw na to, czy dziecko wyro\u015bnie na cz\u0142owieka zakompleksionego, ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 tabu, wstydu, z\u0142a, poczucia winy w kontek\u015bcie seksualno\u015bci i cielesno\u015bci.<br \/>\n<br \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.erodzina.eu\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/dojrzewanie2.jpg\" alt=\"\" title=\"dojrzewanie2\" width=\"450\" height=\"368\" class=\"aligncenter size-full wp-image-2578\" srcset=\"http:\/\/www.erodzina.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/dojrzewanie2.jpg 450w, http:\/\/www.erodzina.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/dojrzewanie2-300x245.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Wed\u0142ug innych kryteri\u00f3w, fazy rozwoju psychoseksualnego okre\u015blane s\u0105 od pocz\u0119cia do p\u00f3\u017anej staro\u015bci:<\/p>\n<ul>\n<li>Faza p\u0142odowa<\/li>\n<li>Faza noworodkowa<\/li>\n<li>Faza niemowl\u0119ca<\/li>\n<li>Faza wczesnodzieci\u0119ca (1-2 lata)<\/li>\n<li>Faza edypalna (3-6 lata)<\/li>\n<li>Faza szkolna (7-11 lat)<\/li>\n<li>Faza przedpokwitaniowa (10-12 lat)<\/li>\n<li>Faza dojrzewania (11-19 lat)<\/li>\n<li>Faza wczesnej dojrza\u0142o\u015bci (20-35 lat)<\/li>\n<li>Faza wieku \u015bredniego (35-50 lat)<\/li>\n<li>Faza wieku przekwitania (48-55 lat)<\/li>\n<li>Faza \u201ejesieni \u017cycia\u201d (powy\u017cej 55 lat)<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ka\u017cda z nich charakteryzuje si\u0119 konkretnymi cechami, w\u0142a\u015bciwymi tylko dla niej i ma za zadanie \u201eprzygotowanie\u201d do kolejnej.<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Czas w\u0142a\u015bciwy dla pocz\u0105tku i ko\u0144ca okresu dojrzewania jest kwesti\u0105 niezwykle indywidualn\u0105, uwarunkowan\u0105 wieloma czynnikami, jak np. genetyka, pochodzenie, osobnicze predyspozycje. Przyj\u0119to, \u017ce pojawienie si\u0119 cech w\u0142a\u015bciwych dla dojrzewania p\u0142ciowego przed 8 rokiem \u017cycia u dziewcz\u0105t jest stanem patologicznym, okre\u015blanym mianem przedwczesnego dojrzewania. W zwi\u0105zku z r\u00f3\u017cnymi pod\u0142o\u017cami przyczynowymi przedwczesne dojrzewanie podzielono na:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>zale\u017cne od gonadoliberyny<\/strong> (zwane r\u00f3wnie\u017c prawdziwym, kompletnym, centralnym)<\/li>\n<li><strong>niezale\u017cne od gonadoliberyny<\/strong> (rzekome, niekompletne, obwodowe)<\/li>\n<li><strong>izolowane<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>[smartads]<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Gonadoliberyna (GnRH), to neurohormon wydzielany przez podwzg\u00f3rze i maj\u0105cy za zadanie wyzwalanie gonadotropin. Przedwczesne dojrzewanie p\u0142ciowe zale\u017cne od GnRH bywa wynikiem uszkodzenia O\u015brodkowego Uk\u0142adu Nerwowego lub ma pod\u0142o\u017ce idiopatyczne, co oznacza, \u017ce nie mo\u017cna okre\u015bli\u0107 powodu, dla kt\u00f3rego wyst\u0119puje. Nasilenie i sekwencja objaw\u00f3w bywaj\u0105 r\u00f3\u017cne, warto jednak mie\u0107 na uwadze fakt, i\u017c u niemal po\u0142owy dotkni\u0119tych tym zaburzeniem dziewcz\u0105t, dojrzewanie post\u0119puje bardzo szybko, natomiast faza menarche (czas pojawienia si\u0119 pierwszego krwawienia miesi\u0105czkowego) mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 ju\u017c w pierwszych 12 miesi\u0105cach obserwowania symptom\u00f3w dojrzewania, istnieje tak\u017ce ewentualno\u015b\u0107 zaj\u015bcia w ci\u0105\u017c\u0119 ju\u017c od momentu pojawienia si\u0119 pierwszej miesi\u0105czki, poniewa\u017c mo\u017ce ona od razu wi\u0105za\u0107 si\u0119 z cyklem owulacyjnym.\n<\/div>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<div align=\"justify\">\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Niezale\u017cne od GnRH przedwczesne dojrzewanie p\u0142ciowe to wynik niezale\u017cnego obwodowego wydzielania steroid\u00f3w p\u0142ciowych (u kobiet np. estradiolu czy estronu).<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Izolowane \u2013 obejmuje przedwczesny rozrost piersi, kt\u00f3remu nie towarzysz\u0105 inne symptomy dojrzewania p\u0142ciowego, wczesne pojawienie si\u0119 ow\u0142osienia (g\u0142\u00f3wnie \u0142onowego), kt\u00f3re powodowane jest zbyt szybkim wzrostem wydzielania androgen\u00f3w lub przedwczesne wyst\u0105pienie krwawienia miesi\u0119cznego, kt\u00f3remu nie towarzysz\u0105 inne objawy dojrzewania. \u017badna z wymienionych anomalii izolowanych nie wymaga farmakologicznej interwencji.<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Gdy natomiast cechy w\u0142a\u015bciwe dla dojrzewania p\u0142ciowego nie wyst\u0105pi\u0105 u dziewczynki, kt\u00f3ra sko\u0144czy\u0142a 13 rok \u017cycia lub od momentu obserwacji pierwszych objaw\u00f3w dojrzewania p\u0142ciowego do czasu pojawienia si\u0119 pierwszego krwawienie miesi\u0105czkowego minie 5 lat, m\u00f3wi si\u0119 o op\u00f3\u017anionym dojrzewaniu p\u0142ciowym.<br \/>\n<br \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.erodzina.eu\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/dojrzewanie3.jpg\" alt=\"\" title=\"dojrzewanie3\" width=\"450\" height=\"336\" class=\"aligncenter size-full wp-image-2579\" srcset=\"http:\/\/www.erodzina.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/dojrzewanie3.jpg 450w, http:\/\/www.erodzina.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/dojrzewanie3-300x224.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Op\u00f3\u017anione dojrzewanie p\u0142ciowe dzielone jest na 3 typy:<\/p>\n<ul>\n<li>pierwotne &#8211; nast\u0119puj\u0105ce jako efekt wad w budowie oraz funkcjonowaniu jajnik\u00f3w, spowodowanych urazami, wadami wrodzonymi lub chorobami<\/li>\n<li>wt\u00f3rne &#8211; w wyniku spadku poziomu gonadotropin we krwi, przez co jajniki nie mog\u0105 wydziela\u0107 hormon\u00f3w p\u0142ciowych<\/li>\n<li>idiopatyczne &#8211; ma miejsce, gdy obserwuje si\u0119 op\u00f3\u017anienie dojrzewania w stosunku do wieku rocznikowego, natomiast w\u0142a\u015bciwie dla wieku kostnego, przy czym nie obserwuje si\u0119 zaburze\u0144 przebiegu takiego dojrzewania<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Czas wyst\u0105pienia ostatniej miesi\u0105czki, podobnie jak pierwszej, jest spraw\u0105 indywidualn\u0105, najcz\u0119\u015bciej ma ona miejsce mi\u0119dzy 45 a 55 rokiem \u017cycia. Zanika stopniowo, najpierw staj\u0105c si\u0119 nieregularna. Jest to jeden z g\u0142\u00f3wnych objaw\u00f3w pocz\u0105tku menopauzy, a wi\u0119c czasu, w kt\u00f3rym na sta\u0142e zatrzymuje si\u0119 cykl miesi\u0105czkowy. Jest ona wynikiem (o ile przebiega fizjologicznie, bez zak\u0142\u00f3ce\u0144) naturalnego starzenia si\u0119 organizmu kobiety. Klimakterium ma wiele cech wsp\u00f3lnych z dojrzewaniem. Towarzysz\u0105 mu podobne zawirowania hormonalne, maj\u0105 one jednak na celu zupe\u0142nie przeciwny efekt. Na skutek zaro\u015bni\u0119cia w jajnikach wi\u0119kszo\u015bci kom\u00f3rek jajowych, odpowiedzialnych za produkcj\u0119 estrogenu, zwi\u0119ksza si\u0119 st\u0119\u017cenie hormonu FSH i LH. Zmniejszenie wydzielania estrogenu powoduje najbardziej znacz\u0105ce i do\u015b\u0107 uci\u0105\u017cliwe symptomy przekwitania: uderzenia gor\u0105ca, problemy ze spaniem, zmienno\u015b\u0107 nastroj\u00f3w, dra\u017cliwo\u015b\u0107, z czasem za\u015b \u2013 za osteoporoz\u0119.<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Czas rozpocz\u0119cia menopauzy wyznacza si\u0119 \u201epo fakcie\u201d, po up\u0142ywie roku od ostatniej miesi\u0105czki, stwierdza si\u0119 pierwszy dzie\u0144 bez niej, jako pierwszy w okresie menopauzy. Po roku od tego czasu, uznaje si\u0119 ewentualno\u015b\u0107 zaj\u015bcia w ci\u0105\u017c\u0119 za niemo\u017cliw\u0105 a kobiet\u0119 za niep\u0142odn\u0105.<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Menopauza, tak jak dojrzewanie, jest czasem trudnym dla wi\u0119kszo\u015bci kobiet. Nasilenie problem\u00f3w i trudno\u015bci s\u0105 oczywi\u015bcie spraw\u0105 subiektywn\u0105 i indywidualn\u0105, niemniej trzeba mierzy\u0107 si\u0119 z wieloma niedogodno\u015bciami i problemami, wynikaj\u0105cymi z gwa\u0142townych zmian poziomu hormon\u00f3w i zmian zachodz\u0105cych w organizmie na ich skutek. Czas menopauzy to ok. 12-24 miesi\u0119cy licz\u0105c od wspomnianego pierwszego dnia po ostatniej menstruacji w \u017cyciu kobiety. Jest to czas, w kt\u00f3rym organizm musi jakby dostosowa\u0107 si\u0119 do \u201enowych standard\u00f3w\u201d, a poniewa\u017c zmiany s\u0105 do\u015b\u0107 drastyczne (w sensie fizjologii), w dodatku towarzysz\u0105 im zmiany hormonalne, to wszystko sprawia, \u017ce jest to czas (mniej lub bardziej) ci\u0119\u017cki. Do objaw\u00f3w towarzysz\u0105cych przekwitaniu zalicza si\u0119 min. fale gor\u0105ca, b\u00f3le g\u0142owy, problemy ze snem, dra\u017cliwo\u015b\u0107, zaburzenia koncentracji, zm\u0119czenie, spadek libido, depresj\u0119, nocne poty, sucho\u015b\u0107 pochwy, nietrzymanie moczu, stany zapalne uk\u0142adu moczowego, krwawienia z dr\u00f3g rodnych, b\u00f3le krzy\u017ca i staw\u00f3w, osteoporoz\u0119, zanik piersi, sucho\u015b\u0107 sk\u00f3ry, problemy z osi\u0105gni\u0119ciem satysfakcji seksualnej.<br \/>\n<br \/>[smartads]<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Menopauza jest stanem jak najbardziej naturalnym, niemniej negatywne reakcje, kt\u00f3re jej towarzysz\u0105, mog\u0105 z powodzeniem by\u0107 leczone poprzez terapi\u0119 hormonaln\u0105. Polega ona na dostarczeniu do organizmu estrogenu, progesteronu i innych hormon\u00f3w po to, by ich ilo\u015b\u0107 zosta\u0142a wyr\u00f3wnana. Terapia hormonalna to nie jeden skuteczny spos\u00f3b, to wiele wariant\u00f3w, opcji i mo\u017cliwo\u015bci, ka\u017cdy z w\u0142asnymi zaletami i skutkami ubocznymi. Wszystko za\u015b po to, by pod opiek\u0105 lekarza m\u00f3c wybra\u0107 dla kobiety opcj\u0119 najbardziej odpowiedni\u0105 i dopasowan\u0105 do jej potrzeb oraz warunk\u00f3w.<br \/>\n&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Okres dojrzewania kobiet ma docelowo za zadanie przygotowanie cia\u0142a i psychiki dziewczynki do macierzy\u0144stwa oraz doros\u0142ego \u017cycia psychicznego i emocjonalnego. Przekwitanie jest reakcj\u0105 zupe\u0142nie przeciwn\u0105. Oba procesy zachodz\u0105 przy udziale intensywnych reakcji hormonalnych. Obiektywnie, zar\u00f3wno dojrzewanie, jak i przekwitanie, s\u0105 do\u015b\u0107 trudnymi etapami \u017cycia kobiety, wymagaj\u0105cymi od otoczenia (najpierw rodzic\u00f3w, p\u00f3\u017aniej partnera i rodziny) odpowiednich reakcji na zmiany zachowania i dyskomfort, z kt\u00f3rym kobieta\/dziewczynka nie zawsze potrafi odpowiednio sobie radzi\u0107 sama. Hormony p\u0142ciowe wywo\u0142uj\u0105 procesy por\u00f3wnywalne do rewolucji. W okresie dojrzewania za spraw\u0105 nag\u0142ego pocz\u0105tku ich wydzielania, podczas przekwitania natomiast, w wyniku ich wyciszania si\u0119, spadku st\u0119\u017cenia i niedobor\u00f3w. Te do\u015b\u0107 trudne i uci\u0105\u017cliwe momenty, \u0142atwiej i mniej nerwowo przechodz\u0105 te kobiety, kt\u00f3re mog\u0105 liczy\u0107 na wsparcie, zrozumienie, akceptacj\u0119, poczucie bezpiecze\u0144stwa i \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce wszystko minie i ustabilizuje si\u0119, bo to jedynie uci\u0105\u017cliwy, ale przej\u015bciowy stan.<\/p>\n<p><i>Katarzyna Perkowska<\/i><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Dojrzewanie kobiet to bardzo skomplikowany, wielop\u0142aszczyznowy proces rozwojowy. Proces wielu przemian, waha\u0144, dostosowania. Proces zmian w tkankach i uk\u0142adach odpowiedzialnych za wyprodukowanie kom\u00f3rek p\u0142ciowych, zap\u0142odnienie oraz donoszenie ci\u0105\u017cy. Og\u00f3lnie o dojrzewaniu m\u00f3wi si\u0119, gdy chodzi o czas konwersji cia\u0142a dziecka w cia\u0142o doros\u0142ego. Pokwitanie jest okre\u015bleniem dla fazy, w kt\u00f3rej organizmy staj\u0105 si\u0119 zdolne do &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/2012\/01\/25\/dojrzewanie-plciowe-kobiet\/\" class=\"more-link\">Czytaj dalej<span class=\"screen-reader-text\"> Dojrzewanie p\u0142ciowe kobiet<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,20,21,40,47,52,53],"tags":[292,332,733,961],"class_list":["post-868","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dziecko","category-katarzyna-perkowska","category-kobieta","category-rodzina","category-wychowanie","category-zdrowie-dziecka","category-zdrowie-kobiety","tag-dojrzewanie-dziewczat","tag-edukacja-seksualna","tag-pierwsza-miesiaczka","tag-seksualnosc","entry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/868","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=868"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/868\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=868"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=868"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.erodzina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=868"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}